البته در این بین ایران نیز چند سالی است که با تاسیس پار کهای علم و فناوری در کشور، توجه ویژه ای به ایجاد یک ساختار سازمان یافته در زمینه علم و تکنولوژی صورت داده است .
اما چه نیازی به این پارکهاست؟ و به راستی پارک های علم و فناوری که در کشور بر تعدادشان افزوده هم می شود چه فعالیتهایی انجام می دهند و آیا نیازی به وجود آن ها هست؟ و یا یک ساختار زاید است که در ایران کاربرد چندانی ندارد؟

نیاز به ادبیات نوین آموزشی داریم

دکتر اسفندیار اختیاری ریییس کمیته پژوهش و فناوری مجلس شورای اسلامی در گفتگو با " جوان " می گوید : "برای آن که بخواهیم نیاز کشورمان را به وجود پارکهای علم و فناوری بررسی کنیم باید کمی به امار و ارقام های دانشگاهیمان توجه کنیم ما در سال 76، 750 هزار دانشجو در مقاطع تحصیلی مختلف داشتیم و 23 هزار استاد دانشگاه که عضو هیئت علمی بودند، اما هم اکنون این تعداد نزدیک به چهار میلیون دانشجو رسیده است ولی اعضای هیئت علمی دانشگاه، رشد چندانی نداشته اند و این یعنی سیل عظیمی از دانشجویانی که در نتیجه افزایش شدید پذیرش دانشگاه ها، قرار است فارغ التحصیل شوند!، آماری که روز به روز بر آن افزوده می شود.
 از طرفی دولت نیز با خصوصی سازی ها کوچکتر می شود. حجم پرسنلی دولت در پايان سال 1383 نسبت به ابتدای برنامه توسعه به ميزان 2 / 57 درصد کاهش يافت و این موضوع  استخدام های دولتی فارغ التحصیلان را تحت الشعاع قرار داد به طوری که اگر وضعیت به همان منوال پیش می رفت، بیکاری فارغ التحصیلان دانشگاه به 25 درصد می رسید از سوی دیگر در همان سال در تحقیق و مقایسه ای که بین ایران با کشورهای تازه توسعه یافته  شکل گرفت نتیجه گیری حاصله این بود که اگر چه ایران نیروی متخصص بیشتری در اختیار دارد و همین طور سهم اعتبارات تحقیق و توسعه در تولید ناخالص داخلی ایران  نیز بر این کشورها برتری دارد، اما تولید ناخالص داخلی آن نسبت به آن چه که باید باشد کمتر است. همه این ها نشان از ضعف در ادبیات و نظام آموزشی موجود داشت. بنابراین ما نیاز به ایجاد یک نظام و ادبیات نوین آموزشی در کشور داشتیم که این همان نظام ملی نوآوری است و پارکهای علم و فنآوری یکی از همان رابطهایی است که می تواند نظام ملی نو آوری را پیاده کند."

پارک های علم و فناوری دانشگاهی برای ساخت یک حرفه

اختیاری می افزاید: "اگر در دانشگاه، یک نفر با دیپلم وارد می شود و کارشناس از دانشگاه بیرون می اید. در پارک های علم و فن آوری،  یک نیروی خلاق و کار آفرین وارد شده و یک حرفه از آن خارج خواهد شد. در واقع پارکهای علم و فن آوری، دانشگاههایی هستند، برای ساخت یک حرفه، یک اختراع و یک دانش کاربردی"

فراوانی منابع در اقتصاد مبتنی بر فناوری

عضوهیات امنای فناوری کشور با اشاره به تفاوت های بین دانش و علم می گوید: "دانش، ذخیره انباشته شده از اطلاعات و مهارت هاست که از مصرف اطلاعات توسط گیرنده اطلاعات حاصل می شود و بر خلاف اقتصاد فیزیکی که کمیابی منابع تعریف می شود، اقتصاد میتنی بردانش و فناوری، فراوانی منابعی است که باید تحقق بخشیده شود." 

پارک های علم و فناوری در یازده استان کشور

 وی با بیان اینکه هم اکنون در یازده استان کشور پارک های مختلف علم و فناوری وجود دارد با اشاره به کشورهای آمریکا، آلمان، فرانسه، چین و انگلیس که به ترتیب بیشترین پار ک های علم و فناوری جهان را به خود اختصاص داده اند. پیشرفت ایران در توسعه  پارک های علم و فناوری را بسیار خوب توصیف می کند و می گوید " يك پارك علم و فناوری سازماني است كه بوسيله متخصصين حرفه‌اي مديريت مي‌شود و هدف اصلي آن افزايش ثروت در جامعه از طريق ارتقاء فرهنگ نوآوري و رقابت در ميان شركت‌هاي حاضر در پارك و مؤسسات متكي بر علم و دانش است. براي دستيابي به اين هدف يك پارك علمي، جريان دانش و فناوري را در ميان دانشگاهها، موسسات تحقيق و توسعه، شركت‌هاي خصوصي و بازار، به حركت انداخته و مديريت مي‌كند و رشد شركت‌هاي متكي بر نوآوري را از طريق مراكز رشد و فرآيندهاي زايشي تسهيل مي‌كند. پارك‌هاي علمي همچنين خدمات ديگري با ارزش افزوده بالا همراه با فضاهاي كاري و تسهيلات با كيفيت بالا فراهم مي‌نمايند"

شاخصه های جدید در اقتصاد جهانی

عضو کمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی  با ذکر اینکه بهترین  جایگاههای به ثمر نشاندن یک اختراع در کشور، و تاسیس شرکت های تجاری مبتنی بر فناوری، درهمین پارک ها است می افزاید: "این پارکها با کمک

انكوباتورها يا مراكز رشد، و  با در اختيار قراردادن امكانات و خدمات از يک سو و مشاوره‌هاي لازم در

 زمينه‌هاي مديريتي از سوي ديگر، ايجاد، پرورش و توسعة شــــركت‌هاي نوپــا را سبب مي‌شوند."
اسفندیاراختیاری با ذکر سه عامل: تعداد جوازهای علمی (پتنت های) داده شده، در آمدهای حاصل از حق امتیازات و مجوزهای علمی، و سهم صادرات فناوری عالی از کل صادرات صنعتی، به عنوان شاخصه های جدید موثر در اقتصاد جهانی،  پار کهای علم و فناوری را پلی برای دستیابی به اقتصاد جدید مبتنی بر دانش می داند  .

سفر به نخستین مرکز نوآوری در پارک های علم و فناوری کشور

یزد! جایی که نخستین مرکز نوآوری در پارکهای علم و فناوری کشور، درآنجا و در سال 80 تاسیس شد و به اجرا درآمد.
مطمئنا بازدید از یکی از پارکهای علم و فناوری موفق کشور فرصتی است تا از نزدیک با فعالیتهای اینگونه پارک ها آشنا شویم.
"مهندس شکوهی" معاونت پارک علم و فناوری یزد با بخش بندی فعالیتهای پارک علم و فناوری این استان به شرح فعالیت های بخش های مختلف آن می پردازد: پارک علمی کودکان و نوجوانان که اولین حلقه ارتباطی برای این پارک و برای آشنایی با پدیده های علمی و ایجاد حس کنجکاوی و آموزش در کودکان و نو جوانان، به همراه بازی های علمی وآشنایی با اصول و علوم ریاضی، فیزیک و شیمی است، بخش نوآوری پارک که منبع شکل گیری و ثبت اختراعات است و با در اختیار قرار دادن امکانات به مخترعین فرصت به ثمر نشاندن ثبت اختراعاتشان داده می شود، بخش رشد، که شامل رشد مقدماتی که یک دوره کوتاه مدت شش ماهه است که در آن شرایط ورودی ایده ها هنوز کامل نیست و پس از این دوره، استقرار و حمایت از شرکت های نوپا و حمایت های مالی از آن ها شکل می گیرد. بخش شرکت های استیجاری که هم اکنون بیش از 200 شرکت با ماهیت اقتصاد فناوری، در این پارک مشغول به فعالیت هستند و همچنین وجود شرکت های اقماری در دیگر نقاط این استان که  زیر نظر پارک علم و فناوری یزد مشغول به فعالیت هستند.

هر ماه، چندین اختراع در پارکهای علم و فناوری

گفتنی است هر ماه به طور متوسط در این پارک، دو تا سه اختراع به ثبت می رسد. آماری که ثبت اختراعاتی که فقط در پارک فناوری این استان به ثمر رسیده است را نزدیک به یکصد اختراع بر آورد خواهد کرد.
اما وجود شرکت های متعدد که فعالیت های اقتصادی شان بر مبنای تکنولوژی و فناوری است از دیگر بخش های مهمی است که مهندس شیرین خسروی، مدیر امور موسسات پارک فناوری یزد در مورد آن توضیح می دهد "شرکت هایی که حتما ایده های فناورانه و اقتصادی داشته باشند و پس از آن که دوره رشد را گذراندند به شکل  شرکت ها ی استیجاری شروع به فعالیت می کنند که هر سه ماه یکبار بر روی کار این شرکت ها نظارت می شود در این میان، شرکت هایی که توان فعالیت را ندارند از گردونه خارج می شوند" متخصصین  فناوری اطلاعات، بیوتکنولوژی، فنی و مهندسی و شرکت هایی که در این زمینه ها فعالیت دارند می توانند در این پارک ها پس از طی دوره های آموزشی و اینکه تشخیص داده شود آیا شامل یک شرکت براساس ایده های نوین می شوند یا نه  شروع به فعالیت خواهند کرد."

فن آور بودن برخی از شرکتهای پارک ها مورد تردید است

خسروی از دیگر برنامه های پارک های علم و فناوری به برگزاری جشنواره های ایده های برتر که سالی یکبار برگزار می شود، نمایشگاه اختراعات و ابداعات و حمایت از پایان نامه های کاربردی دانشجویان دانشگاه با درنظر گرفتن امتیاز شخص دانشجوی پژوهشگر اشاره دارد.
اما مدیر امور موسسات پارک علم و فناوری یزد در پاسخ به این سوال "جوان" که آیا به آنچه که در این پارک موردنظر بوده رسیدید یا نه می گوید: "از لحاظ کمی از برنامه ها جلو تر هستیم اما موضوع بر سر بسیاری از شرکت هایی است که فن آور بودن آن ها گاهی در این پارک ها مورد تردید است و ما ناچار به بازنگری در آن و یا حذف این شرکت ها، به دلیل عدم فعالیت مثبت آنها در یک بازه زمانی بلند مدت، می شویم."
گفتنی است انجمن های علمی و صنفی، صندوق پژوهش و فناوری، شبکه پژوهش و فناوری استان از جمله بخش های دیگری است که در پارک علم و فناوری این استان وجود دارد .

یک نگاه، چند نتیجه

با پایان بازدید از این پارک، که تنها، نمونه ای از پارکهای علم و فن آوری کشور است و با توجه به صحبت های مسئولین و کارشناسان در این زمینه  به نظر می اید که هنوز جامعه دانشجویی ما با پار ک های علم و فناوری و ساختار آن آشنایی ندارند و نخبگان جامعه و استعدادهای درخشان دانش آموزی و یا مخترعین جوان گروهی هستند که بیش از قشر دانشجو با این پار ک ها سر و کار دارند و این یعنی آن که هنوز برای ایجاد نظام ملی نوآوری در میان اقشار دانشجو نیاز به برنامه ریزی بیشتری است. از سوی دیگر پار کهای علم و فناوری هم احتیاج  بیشتری به تبلیغات و آگاهی رسانی ها در جهت آشنا ساختن افکار عمومی با کارکردهای این سازمان دارند. اگر چه این پارک ها نیز خود راه درازی برای تکمیل شدن و پخته تر عمل کردن  دارند.
یادمان باشد که  وزارت علوم هم  باید توجه بیشتری به برقراری ارتباط بین داشجویان و این پارکها داشته باشد چرا که مطمئنا دروس دانشگاهی ما تضمینی برای فارغ التحصیلان و پیوستنشان  به صنعت نخواهد بود!

برگرفته از روزنامه جوان مورخ 15 اسفند ماه 1389