هیچ کس در هر سمت و جایگاه بالا یا پایین اجتماعی و سیاسی و فرهنگی و ...نمی تواند او را با گفتار و کردار دروغ بفریبد، ویژگی که در گاتها مخصوص اهورامزداست. بنابر اشاره هایی که در این بند به سران و سروران خانه و ده و ناحیه(شهر) و ایالت یا مملکت(کشور) شده بود، به واکاوی روش و شیوهء تقسیم بندی و جغرافیای درون کشوری بر اساس نوشته های اوستا از جمله اوستای گاهها و بندهایی از گاتها مانند هات 31 بند 18 پرداختیم. باید گفت، بند هجدهم که دومین بند از کردهء پنجم مهریشت است، در ادامهء همین موضوع بوده و در این بخش بیشتر مورد بررسی قرار خواهد گرفت:

کرده پنجم- بند هیجدهم

«اگر به او بزرگ خانواده دروغ بگوید یا بزرگ ده یا رئیس ناحیه یا شهریار مملکت(آنگاه) مهر غضبناک آزرده، خانه و ده و ناحیه و مملکت و بزرگان خانواده و بزرگان ده و روءسای ناحیه و شهریاران مملکت و سروران مملکت را تباه سازد.»

همانطور که در بخش پیشین گفته شد، بزرگ یا رئیس خانه(نمانو پَیئتی) یا دِه(ویسو پَئیتی) یا ناحیه و شهر (که در اوستا زَنتوپَئیتی و در گاتها شوایثرِم خوانده شده و با هم متفاوتند) یا ایالت و مملکت و کشور(دَخیو یا دَهیوپَیئتی که بعدها بصورت دِه یا دیه شناخته می شد، بطوریکه امروزه مفهوم دخیو یا دیِه با معنای ویس یا دِه در اوستا و گاتها یکی دانسته می شود درحالیکه گستره و کمیت و کیفیت آنها با هم بسیار تفاوت دارد) یارای دروغ گفتن به مهر را ندارند و نمی توانند به او حرف ناراست بزنند چرا که مهرایزد از سخن راستین آگاه است و گوینده ای است(زبان آور) که خود دارای هزار گوش است(بسیار شنوا و آگاه).

در این بند که در ادامهء سخن پیشین است، چنین آمده است که  اگر از میان سران و بزرگان خانه یا دیه یا شهر یا کشور کسی بخواهد به مهرایزد دروغ گوید و بگوید، در آن صورت ایزد مهر چنان از این موضوغ آزرده می گردد و خشم می گیرد که می تواند  با قدرت و توانایی اهورادادهء خود، آن خانهء دروغگو و یا دِه و یا شهر و یا کشوری که در آن دروغ از زبان سرانش جاری شده است را به همراه همهء بزرگان و شهریارانش نابود و تباه سازد و این است نتیجه و سرانجام دروغ خواهی و دروغ ورزی در فرهنگ ایرانی باستان و دین و آیین زرتشتی که همواره با دروغ و ناراستی در نبرد همیشگی اند و تا دروغ را به دستان پُرتوان اشه یا راستی نسپارند از کوشش باز نمی ایستند.

در گاتها چنین آمده است:« ای مزدا! بدان هنگام که سپنتامینوی تو فراز آید، شهریاری مینوی و منش نیک با کُنش خویش، جهان را به سوی اَشه(راستی) پیش می برند و آرمَئیتی رادمردان را به سوی خرد نافریفتنی تو رهنمون خواهد کرد.»(هات 43 بند 6)

آشکار است که درگاتها هدف آفرینش و نیروهای مینوی مزدااهورا، پیش بردن جهان به سوی اَشه است و در این راه همهء نیروها با هم پیوسته و همراستایند و در این راه هیچ چیز نمی تواند خرد مزدا را بفریبد . بنابراین می بینیم که بنابر گاتها، این خرد مزدا است که دارای ویژگی نافریفتنی است.

آنچه می توان از بند هجدهم مهر یشت دریافت اینست که دروغ و ناراستی برای همه نکوهیده است اما دربارهء بزرگان و سران در هر موقعیتی، این امر بسیار حساستر است. بنابراین اهمیت پیروی از راستی در همه حال برای شهریاران و بزرگان و سران هر موقعیتی حتی بزرگ خانواده، بسیار بیشتر از مردمان عادی است. این امر نشانگر مسئولیت و وظیفهء رهبری و الگو بودن سروران و بزرگان هر جامعه ای است.

اما میان این بند از مهریشت با یکی از بندهای گاتها یعنی هات 31 بند 18 رابطهء معنایی بسیار نزدیکی وجود دارد و به نظر می رسد این بند تلمیحی باشد از گاتها،هات 31 بند 18 ، که می گوید:

«پس هیچ یک از شما نباید به مانترای دروغگو و آموزش های او گوش دهد چونکه او به خانه، دِه، شهر و کشور ویرانی و حتا  تباهی دهد پس با سلاح برابر آنها ایستادگی کن.»

در گاتها آدمی پرهیز داده شده است که مبادا به سخنان و گفتار و آموزش های «درِگوَنت» یا دروغگو، گوش فرا دهد چرا که چنین کسی از دیدگاه اشوزرتشت سرمنشاء تباهی و ویرانی برای همهء سطوح جامعه از خانه تا کشور است و نه تنها باید به گفتارهای او توجه نکرد بلکه باید در برابر گسترش ناراستی از سوی او جلوگیری نمود.

کرده پنجم- بند نوزدهم

«مهر غضبناک آزرده، به همان طرفی روی آورد که در آنجا پیمان شکن هست و به خاطر او اشتباه روی ندهد.»

در ادامه چنین آمده است؛ مهرایزد که از دروغگو به مهر یا «مهرُدروج» یا در معنای تازه تر، پیمان شکن، آزرده شده و از او به خشم آمده است، به همان سویی می رود که مهردروج در آنجاست و می رود تا نگذارد که دروغ را بگستراند و به اصطلاح بند 18 از هات 31 گاتها، در برابر گسترانندهء دروغ می ایستد تا از سوی آن پیمان شکن، اشتباهی روی ندهد و خانه و ده و شهر و کشور را به تباهی نکشاند.

همان طرفی: منظور از این واژه همان معنای خانواده، دِه، ناحیه، شهر یا کشور را می دهد که در بندهای پیشین به آن اشاره شد و گفته شد که مهر خشمگین به سوی خانواده و دِه و ناحیه و... کشوری تازد که در آن کسی به مهر دروغ گفته باشد.

(miƟrō-druxš)  یا دروغگو به مهر، که این ترکیب کنایه است از آنکه عهد و پیمان شکنی کند و در این معنا نیز بکار می رود.

در پایان از این دو بند به همراه بند هفدهم و در کنار بندهای گاتها، می توان نتیجه گرفت که هر انسانی باید بتواند ویژگی های ایزد مهر را در خود تقویت کند تا نخست، گوش و چشمانی بینا و شنوا و حساس به راستی و دروغ داشته و بتواند راست را از دروغ بازشناسد و کسی نتواند او را با گفتارها و آموزش ها و مانترای دروغین بفریبد و برای اینکه از سوی مهردروج یا درگونت یا دروغگو و پیمان شکن آسیبی به اطرافیان و جهان پیرامون وارد نیاید، در برابر گسترانندهء دروغ با ابزارهای مناسب ایستادگی کند.

در این زمینه بخوانید:
آشنایی با یشتها- بخش نخست
آشنایی با یشتها- بخش دوم
آشنایی با یشتها- بخش سوم
آشنایی با یشتها- بخش پنجم
آشنایی با یشتها- بخش چهارم
آشنایی با یشتها، بخش ششم
مهر یشت
ابزارهای آیینی بکار رفته در مراسم بزرگداشت ایزدمهر
ایزد مهر نافریفتنی است
راه های ستایش ایزد مهر
ابزارهای قدرت و چیرگی ایزد مهر
نقش ايزد مهر در مبارزهء ديرينه
مهر و خورشيد دو يار ديرينه و جاودانه
سیمای منزلگاهان آریایی در آیینهءجغرافیای کهن
به این کشورِ خونیرثِ درخشان، ایزدمهر نگران است
مهر ایزد نامور، بخشندهء پیروزی و شهریاری و فَر
تقسیم بندی و جغرافیای درون کشوری در اوستا و گاتها