در ابتدای هر نشست بخصوص از نظر بین المللی نیاز است تا ادبیات یکسانی وجود داشته باشد. در اجلاس پارلمانها، اقلیتها و افراد بومی، نخستین سئوال این است که از دیدگاه بین المللی اقلیت به چه کسانی اطلاق می شود و آیا با تعاریف ما یکسان است؟

در جهان کنونی اکثر کشورها، نظام لائیک را پیش گرفته که در آن دین و مذهب جایگاهی در سیاست ندارد. بنابراین اقلیت دینی و مذهبی کلماتی است که در اینگونه نظامها تعریف نمی شود.  به عنوان مثال در کشور مکزیک نیز نظام لائیک مدیریت کشور را بر عهده دارد که اقلیت مذهبی وجود ندارد. بنابراین این گفته که در این کشور انجمنهای مذهبی بعنوان اقلیت فعالیت می کنند تقریبا بی معنا است ولی در همین کشور، اقلیت قومی، نژادی، زنان و بخصوص کم توجه بودن به بومیان این منطقه و درگیری های آن با دولت مرکزی باعث می شود که کشور را تا جنگ داخلی پیش ببرد که هنوز نیز آثار آن وجود دارد.

تعریف این کلمه  در ایران نیز به گونه مشترک دیده می شود. بعبارت بهتر ما نمایندگان دینی داریم مانند ایرانیان زرتشتی و ایرانیان کلیمی ولی بجای ایرانیان مسیحیی در قانون اساسی از ایرانیان ارمنی و ایرانیان آشوری و کلدانی نام برده شده است که در دو گروه آخر اقلیت قومی بیشتر مد نظر قرار گرفته است و این موضوع از ابتدای تشکیل مجلس نیز بوده است که نیاز بحث بیشتری است و به این مختصر بسنده می شود.

 نکته آخر اینکه I.P.U. یک اتحادیه بین المللی است که با نظر اکثریت کشورها، در یک کشور تشکیل جلسه می دهد. حداقل شرایط کشور میزبان به رسمیت شمردن تمام کشورها و ارسال دعوت نامه است.  تابحال این نشست بین المللی در ایران برگزار نشده است.

نشستهای این کنفرانس تخصصی، برعکس دیگر نشستهای I.P.U. بصورت پنل وسخنرانی مشخص تعدادی از مدعوین و سپس بحث آزاد انجام شد. علت انتخاب این روش نیز نداشتن سابقه این این گونه ای در I.P.U است.

هیات پارلمانی ایران حاضر در این کنفرانس بین المللی را آقایان بت کلیا نماینده ایرانیان آشوری، دکتر مره صدق نماینده ایرانیان کلیمی و اینجانب تشکیل می داد.

اولین نشست ساعت 10 صبح روز دوشنبه 1 نوامبر (10 آبان ماه) با موضوع مشارکت موثر در سیاست، حقوق بشر، پیش نیاز دموکراسی بود که ابتدا سخنران ها به بیان دیدگاه خود پرداختند:

آقای Mcdousall در ابتدای سخنانش حق مشارکت سیاسی را یک حق انسانی و قانونی دانست و تاکید کرد این حق در رابطه با اقلیتها و بومیان باید در نظر گرفته شود. وی تنها مانع این امر را سیاستمدارانی دانست که یا در اثر بی تفاوتی و یا در اثر مخالفت در برابر این خواسته مقاومت می کنند و راه حل را گفتگو بین اقلیت های مذهبی، زبانی، قومی و ... با جناح اکثریت دانست و ادامه داد این مشارکت باید ادامه دار باشد و روند آن مورد ارزیابی قرار گیرد. وی با بیان آنکه شاخص ارزیابی نیز می تواند برابری حقوق در جنبه های مختلف باشد و خواستار انتخاب نماینده ویژه اقلیتها در پارلمانها شد که توسط خود اقلیتها انتخاب شود.

آقای Writton از سوئیس بابیان آنکه در سال 1917 اولین تلاش جهت حضور بومیان در مشارکت سیاسی در آن کشور صورت گرفته، راه حل مشکل اقلیتها را بیان حقوق آنها در قانون اساسی ذکر کرد. وی مشارکت اقلیتهای بومی را به نفع هر کشوری دانست زیرا بومیان با نگاهی متفاوت و با دانستن وضعیت آن کشور می توانند ابتکارات نوآورانه ای را ارائه کنند و پیروزی کشورها را در پیدا کردن جایگاه اقلیتها در آن کشورها دانست

خانم Katena خود را نماینده حزب سیاسی در نیوزیلند معرفی کرد که توانسته جایگاه اقلیتهای بومی را در این کشور بهبود ببخشد. وی مشارکت اقلیتها را در صورتی دانست که انها بتوانند حرفهای خود را بزنند و این حرفها توسط مقامات مسئول شنیده شود و خواستار اجرایی شدن تصمیمات دولت شد و بخصوص زمینه های مشارکت اقتصادی را یادآوری نمود.

آقای Radin از کرواسی با بیان آنکه 5/7 درصد جمعیت کرواسی را اقلیت مذهبی، نژادی، زبانی و جنسی تشکیل می دهد قوانین را همچون اموزش دو زبانه، حق انتخاب نمابندگان خاص و مواردی از این دست را مثمر ثمر خواند. وی در ادامه با بیان آنکه حقوق اقلیتها در کرواسی بسته به نوع و نواحی متفاوت است از حق مشارکت سیاسی آنها دفاع کرد.

آقای Ledo از چیاپاس حرکت انقلابی بومیان این منطقه که باعث بدست آوردن حق کنترل زمین و استقلال شد را ذکر کرد و خواستار اصلاح قانون اساسی مکزیک شد تا این مشارکت بومیان افزایش یابد. وی بزرگترین مانع را خواست و اراده مقامات عنوان کرد.

و سپس نماینده بلزیک رای دادن اجباری برای تمام شهروندان بمانند آنچه در بلژیک انجام می شود، را موثر دانست. نماینده شیلی چالش بزرگ شیلی را قوانین دانست. نماینده اکوادور با بیان آنکه در کشور تنها 6 نماینده اقلیت وجود دارد از عدم اجرای حقوق اقلیتها گفت.

نماینده کنگو با بیان مشکلات زنان بعنوان یک اقلیت خواستار شنیدن صدای آنها از نزدیک شد. نماینده گواتمالا نیز خواستار به رسمیت شناختن تعدد فرهنگی شد. برخی دیگر نیز اجباری رای دادن را به ضرر اقلیتها دانستند و گروهی نیز خواستار تدریس زبان بومی در دانشگاه ها شد. تعدادی نیز نژاد پرستی را اساسی ترین مشکل در این زمینه عنوان کردند. هیات پارلمانی ایران نیز نحوه انتخاب و حضور نمایندگان در مجلس را توضیح دادند.

نشست دوم بصورت دو پنل موازی برگزار گردید، هیات ایرانی نشستی که بطور خاص در رابطه با اقلیتها صحبت می کرد را انتخاب نمود.

در این نشست اقای Frans خواستارکنار گذاشتن تعصبات مذهبی فرهنگی شد تا مشارکت اقلیتها را افزایش یابد.

آقای Jurevic  با باین آنکه فرانسه و آلمان اقلیتهای کولی را کنار گذاشتند وانها را از کشورشان رانده اند خواستار مدلی شد تا در عین تنوع فرهنگی، اقلیتها بتوانند سنتها و هویت خود را حفظ کنند.

آقای Gay خواستار شناختن حقوق اقلیتها توسط خود آنها شد و پیدا کردن راه حل واقع بینانه را مرتبط با مشکلات هر اقلیتی دانست.

و سپس نماینده ای از قاره آفریقا گفت: در حاشیه قرار دادن اقلیتها باعث مبارزه مسلحانه خواهد شدو مثال چند کشور آفریقایی را زدد و خواستار روش مناسب و متفاوت برای مشکل بی توجهی به اقلیتها شد.

هیات پارلمانی ایران نیز تفاوت مفاهیم اقلیت در شرق و غرب را متذکر گردید. در این رابطه آقای Jurevic با بیان آنکه ماه پیش به ایران سفر کرده است. ایران را دارای تمدن و فرهنگ غنی نامید که اقلیتهای دینی در این بستر در کنار هم زندگی می کنند. وی با بیان آنکه باید هر کشور را جدا از هم بررسی کرد از حقوق اقلیتها در قانون اساسی ایران گفت و تاکید کرد مستقل از مسائل سیاسی باید به هر کشور نگاه کرد.

در انتهایی نشست صبح روز اول نیز نماینده رومانی نیز وجود امکان آموزش زبان اقلیتها را در کشورها را مثمر ثمر دانست.

در نشست بعد از ظهر که با عنوان درس های آموخته شده از قانون گذاری برگزار می شد، ابتدا آقای Oliver از کانادا با بیان آینکه در این کشور 200 نوع زبان و فرهنگ مختلف است، دولت کانادا را پیش رو در مشارکت اقلیتها دانست. وی اقلیتها را به 4 گروه زنان، بومیان، معلولین جسمی و بارز تقسیم بندی کرد و در توضیح بارز گفت: افرادی که بومی نیستند را بارز می نامند. ایشان جمعیت اقلیت کانادا را 20 درصد عنوان و رای دادن را برای تمام آنها مجاز دانست.

اقای Martinez از پاناما با تاکید برآنکه پاناما در 50 سال گذشته توجه خاصی به اقلیت بومی داشته است، اعلام کرد که این اقلیتها در مجلس نماینده دارند و خواستار اصلاحاتی در توافق نامه 1989 شد.

سپس نماینده هند گفت در این کشور اقلیت بومی نداریم ولی اقلیت مذهبی داریم و هیاتی بر عملکرد اجرای قوانین اقلیتها نظارت می کند. نماینده شیلی عنوان کرد اقلیتها در پارلمان شیلی عضو ندارند. نماینده نیکاراگوئه از نماینده کانادا دلیل عدم امضای توافق نامه حقوق اقلیتهای بومی را پرسید و از دولت پاناما خواست تا حقوق اقلیتها را ضمانت کند. در انتها اقای Johnson یادآوری نمود بهترین راه حل مشکل اقلیتها، مشارکت مستقیم آنها در تصمیم گیری و تصویب قوانین است.

نشست آخر روز اول در رابطه با مشارکت زنان اقلیتها و بومیان در تصمیم سازی ها بود که خانم Fraser نابرابری در حقوق زنان را مستقیما با حقوق بشر در ارتباط دانست و در این راه باورهای مردان و حتی زنان را مثمر ثمر دانست که باید تغییر کند. وی خواستار مشارکت بیشتر زنان شد و تاکید کرد باید همانند مردان، زنان به اطلاعات و تکنولوژی روز دسترسی داشته باشند.

خانم  Otilia از گواتمالا با عنوان اینکه امروز بر اساس تقویم بومیان مکزیک روز زن است، خواستار احقاق حق زنان توسط مردان بخصوص بومیان شد. وی نابرابری زن با مرد را نتیجه استعمار دانست و اعلام کرد خشونت جسمی، روحی و دهنی که به زنان وارد می شود بسیار شدید است و در مورد قوانین گفت: این قوانین به ظاهر برای دفاع از حقوق زنان تصویب شده ولی آنها ناکارآمد هستند و حتی مشارکت زنان را نیز تضمین نمی کنند و دموکراسی فعلی را نوعی دموکراسی نامید که در آن زنان بعنوان شهروند درجه دو محسوب می شوند.

بدین ترتیب نشستی که از حدود ساعت10 صبح اغاز شده بود در ساعت 7 پسین به اتمام رسید.