·         چهار هزار سال پیش، اشوزرتشت فرمود «سرئوتا گئوشاایش وهیشتا، اوانتا سوچا مننگها، آوَرِناتو ویچی تهیا، نَرِم خوخیایی تَنویِ»به سخنان مهین گوش فرا دهید، با اندیشه روشن در آن بنگرید. هر مرد و زن خود باید راه خویش را برگریند. یسنا 30 بند 2.

سه هزار و اندی بعد، مولاناجلاالدین بلخی فرمود «ای برادر تو همه اندیشه ای. مابقی تو استخوان و ریشه ای» و حق داری که خود اندیشه ات را بکاراندازی و به همه چیزشک کنی و به دانش مجهز شوی و راه خویش را خود برگزینی. 

 و چهارصدسال پیش، رنه دکارت دریافت که «من می اندیشم. پس هستم و حق دارم که خود بیاندیشم و راه خود را خود برگزینم.»

·       چهار هزار سال پیش اشوزرتشت «دین را دیده دل و وجدان بیدار انسانی» دانست و آموخت که همه انسانها به همان اندازه که به دیده فیزیک خود می پردازند، باید به دیده دل خویش نیزتوجه کنند و همانگونه که لازمست «خرد» خویش را به دانش گیتوی مجهز نمایند، «دین یا وجدان» خویش را نیز باید به دانش مینوی آراسته کنند. پیامبران دیگر نیز که پس از اشوزرتشت آمدند، به این اصل صحه گذاردند که بر همه مردم لازمست که وجدان خدادادی و سرشتی خود را با دانش دین مجهز کنند، تا انسانیت و اخلاق گسترش یابد و صلح و آرامش در گیتی برقرار گردد و اندیشه و گفتار و کردارنیک فراگیرشود و آدمی از اینهمه ظلم و جور و برادرکشی و نامردمی که در جهان برقراراست، نجات یابد. امروزه نیز دانشمندان و فرهیختگان جهان به این اصل پی برده اند که تا زمانی که «علوم مادی فرهنگ» است و هر کس و هر قوم جز به سود خود نمی اندیشد و «ارزش های اخلاقی و انسانی» نادیده گرفته می شود، هیچ امیدی به صلح وآرامش جهانی وجود نداشته و نخواهدداشت.    

هزار و اندی سال بعد،کورش بزرگ بر پایه وجدانی قوی سلسله هخامنشی را بنیاد نهاد و سرزمین ایران را به صورت «ساتراپی» اداره کرد و دستور داد نخستین فرمان«منشور حقوق بشر» نوشته شده و در سرتاسر ایران آنروز که بیش از سه برابر ایران امروز بود، به اجرا گذارد. (خوشبختانه اکنون این منشور ارزشمند که نشان دهنده هویت فرهنگی و انسان دوستی والای نیاکانی ماست در ایران است و بر هر ایرانی از جمله زرتشتیان بایسته است که ازآن بازدید کنند.) کمتر از هفتاد سال پیش، پس از پایان یافتن جنگ جهانی دوم، وجدان جهانیان به جوش آمد و سازمان ملل تاسیس شد و اعلامیه حقوق بشر نوشته گردید.که چون این سازمان از همازوری لازم برخوردار نیست، نمی تواند آنرا در سرتاسر جهان به اجرا بگذارد و عملی سازد.

·         تاریخ نشان می دهد که ایرانیان از بنیان گذاران دانش و فرهنگ بوده اند. ما از هزاران سال پیش دارای پنج رشته تخصصی پزشکی «اشو، داتو، ارورو، مانتره وکرتوپزشکی» بوده ایم. مهارت نیاکان در رشته ستاره شناسی کم نظیر بوده است. گاه شمار ایران هنوز هم، دقیق ترین گاه شمار جهان است. برای هر سی روز ماه اسمی ایزدی(ستودنی) و پرمفهموم تعیین شده است. تا هر انسانی بتواند بر پایه مفاهیم نام هر روز، زندگی خود را سازمان دهی کند و اندیشه های ضد آن معانی را که دیوی خوانده می شود، از اندیشه ها بزداید. نیاکان، تخت جمشید و طاق کسری ها را بناکردند و دقیق ترین خط نصف النهار یعنی نیمروز واقع در سیستان را یافتند و... امروزه در هر وجب از خاک زرخیر این سرزمین اهورایی، آثاری باستانی که گویای تمدنی سترگ و فرهنگی چند هزار ساله و سرشار از انسانیت و اخلاق می باشد، قابل کاوش است.        

·       زمانی که به کوشش روانشاد مانکجی، زرتشتیان آزادی نسبی یافتند. با سرمایه جمعی از پارسیان هند و همت زرتشتیان ایران، مدارس گوناگونی در یزد و کرمان و تهران ساخته شد، تا بهدینان همراه دیگر هم میهنان، بتوانند به نور دانش مجهز گردند و بر دیو جهل و نادانی پیروز گردند. زرتشتیان امروز نیز اکثرآ دارای درجه تحصیلات بالا هستند و در پیشرفت و آبادانی سرزمین مادری ایران و کشور هند و حتی جهان سهم به سزایی دارند.

·       لازمست که دانش آموزان عزیز، به نکاتی که در بالا به آگاهی رسید و هزاران نکته دیگر که در تاریخ چهار هزار ساله و فرهنگ پر بار ما زرتشتیان آمده است، توجه دقیق و ویژه داشته باشید و بر خود ببالیدکه اینچنین نیاکانی با دانش و فرهنگ داشته ایدکه از بنیان گذاران دانش و اخلاق و انسانیت در جهان بوده اند. امروز نوبت ماست که فرصت ها را دریابیم و دمی به خود اجازه ندهیم که بی تفاوت بمانیم. بر شما دانش آموزان زرتشتی که از آینده سازان این مرز و بوم کهن و چشم و چراغ جامعه زرتشتیان هستید، شایسته نیست که کوچکترین فرصتی را از دست بدهید و «فرصت سوزی»کنید. بلکه لازمست «فرصت سازی» را فرا گیرید. بی تردید هر یک از شما گوهری گرانبها هستید که می توانید با دانش اندوزی و وجدان پروری، چنان آثاری نیکو از خود بر جای گذارید که همانگونه که ما به نیاکان با فر و شکوهمان می بالیم، آیندگان بر شما افتخار کنند و نامتان جاودانه گردد. عرفان زرتشتی راه بر ما آسان کرده است. همه می توانیم هفت پایه عرفان زرتشتی را که امشاسپندان نامیده می شود، فراگیریم. نیک منشی(وهومن)، بهترین راستی (اردیبهشت)، تسلط برنفس(شهریور)، مهر و فروتنی(اسفند)، دانش اندوزی و رسایی( خرداد) را به دقت بیاموزیم تا به مقام «سپنته منی» رسیده، با اهورامزدا (هستی بخش ابر دانا) یکی گشته، به جاودانگی(امرداد) برسیم.

آرمان اشوزرتشت این است که «ات چا توئی  وام خیاما،  یویی ایم  فرشم  کِرِنئون  اهوم  مزدائوش چا  اهورائو ونگهو» (خواستاریم از زمره کسانی  باشیم که مردم را به سوی راستی و نیکی و جهان را بسوی پیشرفت و آبادانی رهنمون می باشند.) یسنا30 بند9. بر ما زرتشتیان است که تن مان را سالم و پرتوان، خردمان را دانا و پویا و وجدان مان را هشیار و بیدار نگاه داریم تا بتوانیم پی گیر آرمان اندیشمندانه و انسانی پیامبرمان باشیم.  

                                       اینچنین  باد. اینچنین تر باد .  موبد دکتر اردشیر خورشیدیان . رییس انجمن موبدان تهران .