به خشنودی اهورامزدا، خداوند جان و خرد.

«مس و وه و پیروزگرباد. مینوی مهرایران. داور هزار گوش و بیورچشم. راست راست داور. تیژ تیژ داور. میترهه رامنو، خواسترهه» بزرگ و نیرومندباد، مینوی مهر ایران، داوری که دارای هزارگوش و بی نهایت چشم که بسیارتیزبین، راست اندیش و دان می باشد.

روز مهر و ماه مهر و جشن فرخ مهرگان                مهر به افزا ای نگار مهر چهر مهربان

روز مهر از ماه مهر، جشن مهرگان «روز عشق و تحکیم دوستی ها» بر همگی باشندگان این مجلس و ملت بزرگ ایران، خجسته باد.   

با درود به فرایران زمین و سپاس بیکران از مسئولین محترم جمهوری اسلامی ایران به ویژه گرامی ریاست موزه ایران باستان، سرکار بانو آزاده اردکانی، که در این روز خجسته پذیرای هم میهنان زرتشتی کیش خود شدند. و با آرمان روزگارنیک به همه باشندگان در این مجلس خجسته و دیگر هم میهنان گرامی.  

ایزد مهر موکل مهرورزی و وفای به عهد و نگهبان پیمان است و خواستار و پاسدار برابری و عدالت کامل در بین همه انسان ها در سرتاسرگیتی می باشد. در فرهنگ ایرانی«عشق» باپای بندی به پیمانی که بسته ایم و خویشکاری در راستای مسئولیتی که داریم و رعایت کامل راستی و پاکی و اصول اخلاقی و انسانیت، استوار است.

در ایران باستان جشن مهرگان دومین جشن بزرگ و شکوهمند پس از جشن نوروز و روز مهرورزی و رسیدگی به نیازمندان بوده است. مردم نیز با بخشش برگی سبز یا شاخه گل، هدیه ای مناسب و پراکندن سخنان زیبا و مهرآمیز و اندیشه برانگیز به یکدیگر مهر می ورزیدند و عشق و محبت و دوستی می گسترانیدند. امیداست ایرانیان امروز نیز این آیین کهن را گرامی داشته و به جای گرامی داشت روز «والنتاین » که روز عشق نزد باختریان است، روز عشق ایرانی را که جشن مهرگان است، را روز عشق و مهرورزی قرار دهند.

باور از درون اخلاق می سازد. اخلاق تولید فرهنگ می کند و قوانین مدنی را تعریف و استاندارد می نماید و امنیت و عدالت برپایه آن قوانین را در زندگی فردی و اجتماعی، ساماندهی می کند. حال چنانچه باوری، برپایه قوانین حاکم بر طبیعت و دانش روز استوار بود و انسانی به جهان و مردمان گیتی نگریست. همانند تخمی پربار، به درخت تنومندی تبدیل می شود که بار مادی و مینوی بسیار خواهد داد و جاودانه خواهد ماند.

رشد و گسترش تدریجی باورهای اهورایی اشوزرتشت، پیامبر ایرانی در سرزمین پهناورایران آنروز، چنان فرهنگی ساخت و مدنیتی ایجاد کرد که در بین اقوام ماد و پارس و پارت که آریاییان مقیم ایران بودند، یکتاپرستی، احترام به اختیار انسانها در شناخت و انتخاب راه راستی، پیروی از اندیشه و گفتار و کردارنیک و گرامی داشت محیط زیست، سرلوحه منش ایرانی قرارگرفت. کورش بنیان گذارسلسله هخامنشی که از سوی پدر از قوم پارس و از سوی مادر از قوم ماد بود، دو ملت پارس و ماد را باهم متحد کرد. او که همه مردمان گیتی را دارای حقوق برابر می دانست و به تمام موازین انسانی اخلاق یعنی آزادی های فردی و اجتماعی و استقرار عدالت در جهان باورمند بود و به کرامت انسانی احترام می گذارد. پس از گشایش بابل، از این که در آنجا انسان ها به بردگی گرفته می شدند و همانند حیوانات با ایشان برخورد می کردند، حیرت زده گردید و بر آن شد تا رسم ستمگرانه برده داری را ریشه کن کند. او  باور داشت که همه انسان ها حق دارند که در انتخاب عقیده و مذهب، محل زندگی، کار و پیشه، نوع پوشش و دیگر امور فرهنگی که جنبه شخصی داشته و خلاف مصالح کشورنیست، آزاد باشند و هیچکس نباید به خود حق دهد که از دیگر انسان ها استفاده ابزاری برد. و اگر یکی از افراد خانواده گناهی کرد، فردی دیگر از اعضای آن خانواده را به مجازات رسانند. دستور داد که مفاد این استوانه بایستی درتمام سرزمین تحت فرمان او به اجرا گذارده شود. داریوش شاه و بسیاری از سرداران پس از او نیز کوشش کردند که ادامه دهنده راه کورش بزرگ باشند. از اینرو هرگز در کشور ایران که پیش از اسلام به وسعتی بیش از چهار برابر ایران امروز بود، همانندامپراطوری های رم و مصر و چین و هند، برده داری رواج پیدا نکرد و «گلادیاتورسازی» بوجود نیامد.   

هم میهنان ارجمند بایستی توجه داشته باشند که این نخستین اعلامیه حقوق بشر، در زمانی نوشته شده است که همه سران دولت های آنزمان به اینکه به حقوق دیگر شهروندان، تجاوزمی کردند و از سرهای مردمان، تپه ها می ساختند، برخود می بالیدند. در حالیکه کورش به آزاد اندیشی و بزرگ منشی خود و سربازان تحت فرمان خود می نازد و افتخار می کند. و هنگامی مرتبه انسان دوستی کورش بزرگ و روح حاکم براین اعلامیه انسان دوستانه با ارزش تر جلوه می نمایدکه بدانیم که این استوانه درزمانی نوشته شده است که بهره برداری از نیروی برده به سود سپاه او و ایرانیان بوده است. و از آن بالاتر هنگامی متوجه کارسترگ کورش می شویم که زمانی  برده داری درآمریکا در سال 1863میلادی توسط ابراهام لینکن و طی پیمان نامه 1926ملل(هشتادوچهارسال پیش) ممنوع اعلام می شود که به علت پیشرفت ماشین های صنعتی، برده داری نه تنها به سود، که به زیان شهروندان سپید پوست این کشورها بوده است! 

بر پایه سی هزارلوحه گلی که درخزانه کاخ پارسه به دست آمده است،2500سال پیش تخت جمشید، بوسیله کارگرانی ساخته شده است که همگی حق الزحمه خود را از خزانه دریافت داشته و زنان نیز از حقوق برابر با مردان برخوردار بوده و از بیمه و مرخصی زایمان بهره مند بوده اند. در حالیکه اهرام مصر، تمام ساختمان های تاریخی یونان و روم باستان و دیوار چین توسط بردگان ساخته شده است. تمام نگاره های تخت جمشید پر است از باورهای انسان دوستانه و فرهنگ متعالی ایرانی. همه 28ملل گوناگون تابع دولت ایران در تخت جمشید بوسیله سرو ایستاده که نماد ایرانی بوده است ازیکدیگرجداشده اند که نشان از باور به کرامت انسانی و احترام به آزادی و آزادگی دارد.

اینک از مهمترین دانشی که می تواند ایرانیان را به بن پایه های اندیشه های نیاکانی و هویت ایرانی خویش آشناکند، تاریخ راستین ایران و جهان است. و بهترین سند تاریخی هر ملتی آثاری است که از گذشته های دور، از دل خاک بیرون می آید و باستان شناسان معتبر با پیش فرض های علمی و کارشناسی و بدون پیش داوری، به بررسی آن می پردازند. گاتاها، اوستا، استوانه کورش، تخت جمشید، ایوان مدائن، آتشکده شیز و کندوان، سنگ نوشته ها، صنایع شیشه ای و سفالین و سرامیک و هزاران آثار باستانی دیگر که درموزه ایران باستان و دیگر موزه های ایران و جهان نگاهداری می شود. هریک به تنهایی سندی از سطح دانش و آگاهی و توانایی های مادی و مینوی ایرانیان و فرهنگ انسان دوستانه این ملت کهن  است که ریشه در دل تاریخ چند هزارساله این مرز و بوم دارد.        

تاریخ نشان می دهد که شاید دشمنان ایران و ایرانی توانسته باشند که بر اثر ترکتازی از شمال و جنوب و شرق و غرب به بخش سخت افزاری مدنیت ایرانی، خسرانی جبران ناپذیر وارد کنند. ولی بخش نرم افزاری که بن پایه های فرهنگی ایرانی خوانده می شود، هرگز دچار خسران نشده و شکست نخورده است. و ایرانی همواره زبان و فرهنگ خود را بخوبی حفظ کرده و بن پایه باورهای خدایی و پاک و اخلاق انسانی خود را که ریشه در باورهای نیاکان دارد، به بهترین صورت ممکن، با دقت پاسداری کرده است. تاریخ به خوبی گواه است که ایرانی هرگز بت پرست نبوده و در تمام درازای تاریخ، از برابری و عدل و داد حمایت کرده و در پی استقرار راستی ها و نیکی هادر جهان بوده است.

 کورش بزرگ چنان زیست و حکومت کرد که ایرانیان او را پدر، یونانیان او راقانون گذاری عادل و یهودیان جهان او را منجی و نجات بخش و هم میهنان مسلمانمان برپایه فتوای علامه طباطبایی او را ذوالقرنین و جهانیان او را بنیان گذار اعلامیه حقوق بشر می شناسند.

ایرانیان باید برخود ببالیم که نسخه کپی شده این استوانه در محل سازمان ملل متحد که از بیش از160کشور تشکیل شده است به عنوان نخستین اعلامیه حقوق بشر نگاهداری می شود. در حالیکه دومین اعلامیه حقوق بشر در سال 1798در فرانسه و آخرین اعلامیه حقوق بشر، پس از پایان جنگ های جهانسوز اول و دوم در سال 1948نوشته شده است. که همه ملل جهان چشم براه اجرای مفاد کامل آن در سرتاسر گیتی هستند.   

اینک که به کوشش دولت مردان محترم جمهوری اسلامی ایران «استوانه حقوق بشرکورش» به موطن اصلی خود، بازگشته است.  شایسته است که همه ایرانیان این سندتاریخی کهن که نماد هویت ملی و باورهای انسان دوستانه نیاکان است، بازدید به عمل آورده و بر روی هر بندی از این اعلامیه اندیشه برانگیز که از بیش از2500سال پیش، سرلوحه اداره امور مادی و مینوی ایران و ایرانی بوده است، بیاندیشند و در مجامع مورد بحث و تبادل نظر قرار دهند که تنها راه رسیدن به همه راستی ها و نیکی ها در جهان، اندیشیدن بر پایه خرد مجهز شده به دانش کافی و برخورداری از وجدان هشیار و بیدار می باشد.

از خداوند بزرگ آرمان دارم که «تن تان سالم و پرتوان. خردتان دانا و پویا و وجدان تان هشیار و بیدار باد .»

مهرافزون . راستی پیروز
موبد دکتر اردشیر خورشیدیان . رییس انجمن موبدان تهران .
10 مهرماه 1389 هجری خورشیدی .تهران . موزه ایران باستان .  

در این زمینه بخوانید:
زرتشتیان مهرگان را در کنار منشور کورش بزرگ جشن گرفتند