• default color
  • red color
  • green color

تبلیغات






asho



netprotect

rambod

zaban
چك و دوله
چاپ ارسال به دوست
رستم مبارکه   
۰۵ تير ۱۳۸۹
Image
يادش بخير تا پنج دهه پيش بود که زنان و دختران در محله هاي زرتشتي،  هنگام جشن های ماهيانه،  در پيرانگاهان جمع مي شدند، آنجا را آب و جارو مي كردند، كتري روي اجاق مي گذاشتند، بساط چاي و فلفل و دارچين را روبراه مي كردند، «آش‌ِ حمیر» (آش رشته) مي پختند. هر کسی كه صاحب خانه تازه شده بود، فرزندی تازه به دنيا آورده بود و يا مسافري داشت که به تازگی از هند یا پاكستان  برگشته بود، سورگ با شكر مي ريخت و همه را دعوت می‌کرد. خیلی وقت‌ها هم می‌شد که آرد و روغن و شکر با همیاری چند خانواده تهيه مي شد و به این‌ترتیب در شادي هم شريك بودند.

آنها مي‌دانستند و به ديگران نيز مي‌آموختند كه «هر چقدر شادي را قسمت كنید،  بيشتر مي‌شود.»

اَربونه از دست خانم ها و زنان  نمي افتاد، آوازهاي قديمي رونق خاصی داشت. پسران نيز آنانكه از آواز خوش برخوردار بودند، مجلس را گرم مي كردند.

پير مردانی كه از كار باغداري و آبياري خسته شده بودند، در سايه درخت توت و بيد و سنجد مي آرميدند و پاها را روي هم مي گرداندند و دست‌هايشان زير سرشان بود، سري كه عرقچين ( كلاه راه راه ) بر آن بود، اما ابهت و عزت مردانگي‌اش همه را به حرمت وا مي‌داشت.

پيش از آن كه مردم در پيرانگاه مستقر شوند، كدبانويي از زنان و دختران امانتی كوچكی مانند انگشتر و سنجاق قفلي،  موگير، سوتك و هر آنچه در آب حل نمي شد، مي گرفت و در كوزه ای كه خالي بود جاي مي‌داد و روي آن آب مي‌ريخت و زير درخت سرو يا درخت مورت مي‌گذاشت و دستمال سبزي بر سر كوزه مي‌بست و پس از فراغت از آماده کردن و خوردن  سورگ و چاي و..... کوزه را به داخل و يا محوطه پيرانگاه مي آورد و به دختر خانم خردسالي مي سپرد تا زير چارقدش قرار دهد. او هم با هر اشاره، دستمال سر كوزه را باز می‌کرد و بادست يكي از امانتي‌های داخل كوزه را لمس می‌كرد و در دست قرار می‌داد.  به محض خواندن اولين مصراع شعر توسط يكي از باشندگان، دختر خانم آن شیء را از كوزه بيرون مي آورد و به همه نشان مي داد تا صاحبش آن را بشناسد. به محض مشخص شدن صاحب امانت، شعر به صورت كامل خوانده مي شد و گاه صاحب آن قطعه امانتي، شعر را روي كاغذی مي‌نوشت و بر اين باور بود که پاسخ  نيتي كه كرده، در همان شعر نهفته است.

                                                                                 

ميون هفته بود وآخر ماه                                                                          نيت كردم كه بنشينم سر راه

نيت  منما و منشين برسر راه                                                                عزيزت مي رسد امروز و فردا

كه این شعر، پاسخی خوش بود برای صاحب نیت.

 

شتر ديدم كه ليلي وار مي رفت                                                           جلش رنگي وبي افسار مي رفت

سر افسارش به دست چرخ گردون                                                   دل غمگين به زير بار مي رفت

این دوبیت، انسان نیت کرده را به فکر وامی داشت.

 

حلقه بردر مي‌زدم شب بود و چشمش مست خواب                   شانه بر زلفش كشيدم مي‌درخشيد آفتاب

گفتمش اي ماه من از خواب خوش بيدار شو                                   گفت كه تا من بر نخيزم بر نياد آفتاب

 

این فرهنگ ما است که شادی در آن موج می زند،

این فرهنگ ما است،

این فرهنگ ما است...


بازدید: 1410

  یادداشت ها (3)
1. نویسنده حسین تبریزیان, در ۱۳۸۹/۰۴/۰۵ - ۱۶:۳۰:۵۰
با سپاس از مطلب بسیار زیبایتان، ممکنه محبت بفرمائید معنی: \"چک و دوله\" و \"اربونه\" را توضیح دهید؟ 
میدانم شما به زیبائی این مراسم را توضیح داده اید ولی چرا به این مراسم \"چک و دوله\" میگوید؟ 
تا اینجا که من فهمیده ام \"دوله\" نام ظرفی است که وسایل را در آن می ریزید ولی \"چک\" یعنی چه ؟ همچنین آیا ریشه کلمه \"اربونه\" را میدانید ؟ 
در مورد\"سیرگ\" میدانم که در اصل \"سورگ\" یا \"سورکوچک\" بوده و \"حمیر\" همان \"خمیر\" است.  
اگر پاسخ مرا بدهید یک دنیا سپاسگزار میشوم.
2. نویسنده Ye Doost Dar Ghorbat, در ۱۳۸۹/۰۴/۰۸ - ۰۶:۱۴:۳۳
هموطن عزیز ، آقای تبریزیان ، من نویسنده این متن نیستم ولی چون جوابی برای شما ندادند من هر چه میدانم جواب میدهم . اربونه همان دف است به زبان دری . سیروگ ی نوع نان روغنی بسیار خوشمزه است که ما در بسیاری از مراسم دینی درست میکنیم . چک ... نمیدونم . چک و دوله اسم مراسمی است که توضیح داده شده . خوب و خوش باشید
3. نویسنده سعید, در ۱۳۸۹/۰۵/۱۹ - ۱۲:۱۵:۲۱
با درود 
اطلاعاتی در مورد کسنویه مریم آباد نرسی آباد و اهرستان می خاستم. 
با سپاس

ایجاد یادداشت
  • لطفا نظرات خود را در مورد این مطلب در اینجا ثبت کنید
نام:
پست الکترونیکی شما:
وب سایت شما:
یادداشت

کد امنیتی: (کد مقابل را داخل کادر وارد کنید)* Code

تبلیغات