زروان

زروان ايزد زمان است و در اغلب نوشته هاي پهلوي با نام زمان از او ياد مي شود، در اوستا زروان داراي شخصيتي كوچك و اهميتي اندك است. اشوزرتشت هيچگاه به او اهميتي نداد و حتي از او با وجوديكه درآن دوران قدرتمند بود و باورمنداني فراوان داشت يادي هم نكرد.

 ولي او بعدها بازگشت چنانكه از نوشته هاي عصر ساساني برمي آيد او به عنوان ايزد زمان، ذاتش جاودانگي است و چون ايزد مكان است، همه آفرينش در اوست و بي كرانه است. بعلاوه او هستي كل  بن مايه ماده، زمان، قرار كيهاني و سرنوشت است و منشايي ندارد و خود منشا همه چيز است، مرگ، داوري، نظم، تاريكي، روشنايي و سرنوشت از اوست.

بر اساس اين باورمندي (زرواني گري) از زروان بيكران، زروان كرانه مند با نه هزار سال درازا پديد مي آيد كه در طي آن ميان هرمز و اهريمن كه دو فرزند زروان بيكرانه اند، نبرد درمي گيرد و با پيروزي هرمز بر اهريمن پس از نه هزار سال نبرد دوران زروان كرانه مند به پايان مي رسد.

اين زروان با خداي كرونوس يوناني و پرجاپتي ودايي و تيامت بين النهريني قابل همسنجي و قياس است.

بخت گرايي و زرواني گري دوران ساساني يكي از شوندهاي شكست ايرانيان از تازيان قلمداد شده كه اين بخت رفتاري و زروان پذيري به نحو چشمگيري در آثار بزرگان پس از ساساني نيز به چشم مي خورد كه گزيده هاي زادسپرم، بندهش، دينكرد، گزارش گمان شكن، دادستان دينيك و مينوي خرد از اين جمله اند.

باور به زروان در آيين مهري، مانوي، مزدك و حتي بعد از اسلام در اعتقادات  فرقه دهريون (دهريه) قابل مشاهده و پيگيري است و هنوز مردمان سرنوشت و پيشاني نوشت و بخت و اقبال را سخت موثر مي دانند و اين در حالي است كه اشوزرتشت بر نيروي گزينش و گزيداري و اختيار آدمي پاي فشرد و بر باور مندي نابجا به زروان كه انسان را دست بسته اسير دست سرنوشت و در حقيقت كرپان نوشت به شدت تاخت و قدر تمندي اهريمن و فعاليت و كاركرد نه هزار ساله ا ش را به هيچ انگاشت. نيز براي نمونه بر اعتقاداتي چون اهريمني بودن زنان كه تا آيين ماني امتداد يافت خط بطلان كشيد و هركجا مردان را خطاب كرد زنان را نيز ياد كرد و آنان را هم ارزش و هم ارج دانست و به يادگار گذاشت اشوزرتشت كار سترگي را به انجام رسانيد كه با بررسي اعتقادات زرواني و مهري و خواندن گاهان به بزرگي اين كار و شاهكار پي خواهيم برد..........


گفتنی است پیش از این نیز در نشستهای بازآموزی سال تحصیلی فعلی، مباحث زیر مطرح شده است:
-         امشاسپندان
-         ايزدان
-         فروهر
-         بهشت ، دوزخ ، برزخ ، رستاخيز و بررسي تناسخ
-         هدف از آفرينش در دين زرتشتي
-         سپنتامينو و انگرمينو
 و از منظر گاهان، اوستا و متون پهلوي مورد بررسي و پژوهش قرار گرفته اند.

در نشست هاي آينده نيز: باورهاي مهري، آناهيدي ، ماني و مزدك مورد كنكاش قرار خواهند گرفت.