| یادی از موبد دانشمند شادروان رستم شهزادی |
|
|
| مهرداد قدردان | |||||||||||
| ۲۳ اسفند ۱۳۸۸ | |||||||||||
|
بیست و سوم اسفند ماه 1378 روزی است که ما زرتشتیان موبدی وارسته و فرزانه را از دست دادیم و در چنین روزی این سرآمد گیتی ، مینو نشین شد. انسانی اشون که پیرو راستين اشوزرتشت بود و لحظه لحظه عمر پربارش را در راستاي سربلندی دین بهی گذراند و از ژرفاي وجود کوشید و آگاهی رسانی کرد و نوشت و گفت و انجام داد سفارش اشوزرتشت پيامبر را ، اندیشه و گفتار و کردار نیک را. این مایه سربلندی و افتخار در سوم فروردین ماه 1291 خورشیدی در محله دستوران یزد و در خانواده ای پشت در پشت دستور چشم به گیتی گشود و پس از طی مراحل تحصیل در زمانی حساس با خوش فکری کنکاش موبدان یزد و همکاری انجمن ایرانیان بمبئی بهمراه فیروزآذرگشسب برای تحصیلات تکمیلی رشته موبدی در سال 1308 به هندوستان اعزام و در آموزشگاه موبدزادگان کاما آتورنان بمبئی مشغول به تحصیل شدند و پس از هفت سال تحصیل و موفقیت در کسب دانشنامه (موبد دانشمند) برای خدمت و آموزش در سال 1316 به میهن و یزد بازگشتند که هر دو دانشمندانی بزرگ و از استوانه های دین بهی در دوره معاصر به شمار می روند. موبد شهزادی در هنگام دانشجویی در هند به سبب قدرت بیان و حافظه قوی در جشن های ملی و مذهبی ایرانیان مقیم هندوستان سخنرانی می نمودند و این هنر سخنوری علمی را در ایران هم ادامه دادند و با پژوهش بر روی دین و با چيرگي که بر زبانهای پهلوی ، اوستایی ،گجراتی ،انگلیسی عربی داشتند ، خود را موظف می دیدند که به دورترین نقاط زرتشتی نشین حتي با پای پیاده و دوچرخه سفر کنند و در آگاهی رسانی به همکیشان با ایراد سخنرانی و پاسخ گویی به پرسشها به نیکی بکوشند. ایشان در خرافات زدایی و موهوم شکنی و ترویج درست و بخردانه دین زرتشتی پیشتاز و پیشرو بودند. موبد شهزادی پس از ازدواج و رفتن به تهران با داشتن دو فرزند با پشتکاری که داشتند موفق به کسب لیسانس حقوق قضایی از دانشگاه تهران شدند و علاوه بر خدمت در دبیرستانهای زرتشتیان، در وزارت آموزش و پرورش و سپس وزارت علوم و آموزش عالی نیز به کار و فعالیت پرداختنداما اینها باعث نشد که هرگز دست از مطالعه و سخنرانی و مسافرت به شهرستانهای زرتشتی نشین بردارند همکیشان مقیم یزد اصفهان شیراز کرمان اهوازو.... شاهد پیوند مستحکم او باهمکیشان تا زمان حیات هستند. این بینشور دینی تحولی سازنده در عرصه دین پژوهی آفرید که پایه کار و اساس فعالیت دیگران شد و با وجودیکه موبد همیشه سنتی اندیش است ایشان سنت شکن و پیشرو و سازنده بودند و دین را بايسته آموزش می داد. غبار خرافات نشسته بر دین بهی و اندیشه اشوزرتشت را در درازناي عمر پربارشان به نیکترین وجهی زدودند واندیشه پاک اشوزرتشت را فروغی دوباره بخشیدند. ايشان در زمینه دین و فرهنگ زرتشتی کتابهایی ارزشمند نوشتند که دانش آموزان دهه های گذشته هرگز کتابهای دینی پایه دبستان که ایشان به نگارش درآورده بودند را فراموش نمی کنند و کسی نمی تواند منکر دانشِ دینی مندرج در کتابهای دین و دانش دوره دبیرستان دهه پنجاه باشد. اما شاهکار او کتاب برگردان گاتهاست که گاهان اشوزرتشت را آگاهانه و شیوا به فارسی برگردان نموده اند. کتابهای مختلف دیگر نیز دارند چون جهان بینی اشوزرتشت، سیری در آموزش گاتها، برگردان اوستاهای بایسته، واژه نامه پازند، برگردان قانون مدنی زرتشتیان در زمان ساسانیان «ماتیکان هزارداتستان» برگردان کتاب خداشناسی زرتشتی نوشته دستور بزرگ پارسیان پاکستان مانکجی نوشیروان جی دهاله، زرتشت و آموزشهاي او ، زرتشتيان يكتاپرستند وکتاب «سخنرانی های موبد موبدان رستم شهزادی» که پس از درگذشت توسط دخت فرزانه شان بانو مهرانگیز شهزادی به زیور طبع آراسته شده است. این موبد دانشور 66 سال در خدمت دین زرتشتی ، ايرانيان و زرتشتیان بودند بدون خستگی و با پشتکاری مثال زدنی در سفر و حضر کمر به خدمت بسته بودند و هشتاد و هشت سال با عشق و ایمان زندگی کردند ، منشا خدمات و اثرات ماندگار بودند که یکی از کارکردهای نيك ایشان فعالیت سازنده در مجلس خبرگان قانون اساسی است که اهالی فن بر آن آگاهی کامل دارند. اما نکته ای که می خواهم به آن بپردازم شناساندن گوشه ای از دین پژوهی این موبد وارسته است. پرداختن ايشان به موضوعاتي كه در زیرمي آيد بهمراه تلاش برای پاسخ به پرسشهایی اساسی در زمينه دين وفرهنگ ايراني از كارايي و اثربخشي ماندگار دستور رستم شهزادي است : - چرا خرد به تنهایی نمی تواند برای بشر خوشبختی فراهم آورد؟ - چگونگی تاثیر شگرفت ایمان «آتش دل (آترسچا)» بر زندگی آدمی و جامعه - چرایی نبود سوگواری در دین زرتشتی - هدف از برگزاری جَشَن خوانی و گهنبار - چرایی وجود شابهرام ورجاوند درباژهای(دعاهای) زرتشتی - چیستی و کیستی پشوتن - چرایی نهادن دو انگشت بر زمین هنگام مراسم درگذشتگان یا بر سر خاک درگذشته - چرایی خواندن اوستاهای روان به باژ سروش - آداب نیایش و حالات آن و شيوه خواندن اوستا - چرایی اهمیت بیشترِ گهنبار چهره همس پت میدیم در گذشته - اینکه چرا زرتشتیان خورشیدنیایش یا ماه نیایش می خوانند. - اینکه چرا هنگام سوگواری و نیایش زرتشتیان سپید می پوشند - چه هنگام در اوستا از شش و چه زمان از هفت امشاسپند یاد می شود. - مبحث آسنو خرد و گوشو سرود خرد و برابري آن با علوم معقول و منقول - چیستی اوتار و شیوه اعتقاد به آن در ادیان و نحله هاي فكري ديگر - جدایی دین از سیاست در دین زرتشتی - چگونگی دگرگونی سه ویژگی داتا، سراتا، جناتا به افزا، ناشا، پروا - تفسیر «ویام بوره نام دیوه نام» در يشت ها - بررسی جایگاه دقیق مهر و اساس کار او: سنجش و تعادل بر پایه شواهد کنونی (قرار گرفتن در نیمه ماه و نیمه سال) - اهورامزدا= خداوند جان و خرد و اینکه همانگونه که بعد از اورمزد وهمن قرار دارد فردوسی بزرگ در شاهنامه پس از ستایش خداوند به ستایش خرد می پردازد. - علم روانشناسی و پيوندش با مانتره پزشکی باستان. - اینکه اسطرلاب ستاره یاب پارسی است و زیج همان زیگ پهلوی است و best, is, right, angry, mind....هم ریشه مینو، انگره ، اشه، اه ، بهشت .... اوستایی اند. - اینکه اشهن آغاز گاهان است و ما گاهشماری خورشیدی داریم پس همان روز شبان گذشته درست است و نه شبانه روز کنونی. - صلوات زرتشتیان «مس و وه بوت دين پاک دادار اورمزد» است. - بیان برابری زن و مرد در دین زرتشتی با برشماری گواه و شواهد گوناگون از اوستا - بیان دقیق فلسفه آفرینش در دین زرتشتی. - چرایی« افدم بوجید دروندانج اژ دوزخ» و اينكه چرا گناهکاران تا ابد مجازات نمی شوند. - سه صورت مطرح شده برای فروهر در ادبیات دینی و فرهنگ باستانی ایران. - تفسیر کامل سپنتامینو و انگره مینو و چگونگي بهشت و جهنم در دین زرتشتی. - چرایی وجود سفره هایی چون شاه پری و بی بی سه شنبه. - قضا و قدر و چیستی آن. - گونه های نماز آدمیان و گونه درست آن. - سوشیانت کیست و کجاست؟ - چرا اشوزرتشت بر اصل «خوشبختی هر کس در گرو خوشبخت ساختن دیگران است» پای می فشرد. - چرایی تقدس کوه برای بشر و سیر اين تقدس تا به امروز. - گل سفید و کاربرد آن در مراسم دینی و چرایی ترسیم نگاره پنجه دست با آن بر روی دیوار خانه توسط مادران ما در گذشته. - بهره گیری کامل از ادبیات غنی ایران در راستای آموزش مفاهیم دینی«فردوسی، مولانا، حافظ و سعدی» - تفسیر استادانه گاهان اشوزرتشت - پرداختن به وحدت وجود ، چگونگي از کثرت به وحدت و از وحدت به کثرت رسیدن. - جایگاه تبلیغ در دین زرتشتی. - تفسیر موشکافانه و کارا از «آترسچا مننگ هسچا»ی گاهانی. اینها همه بیان اندکی از گستره پژوهش و مطالعات و کارکرد این موبد اشون است جا دارد که دل نگرانی شان را در سخنرانی دهم تیر 1330 در کرمان که بنا بر گفته خودشان از یکی از کتب پهلوی برگرفته اند یادآورشوم که «نابودی یک گروه یا جماعتی با رخ دادن یکی از چهار حالت زیر پدید می آید» : 1. اَسرداری(نداشتن سردار و فرمدار) 2. ناسپاسی یزدان 3. دورویی و نفاق 4. تنبلی و بیکاری باشد که شیوه کار و پژوهش، پشتکار و وارستگی ایشان الگويي شود و برای پژوهشگران دین زرتشتی. روانش به مینو آرام و فروهرش رهنمای باد. بازدید: 1088
|
|||||||||||