خانه تکانی، چند روز تعطیلی، دید و بازدید، جاسبزباد، آیینه و گلاب و حتی آجیل و شیرینی برخی از مراسم مشترک مهرایزد قدیم و نوروز است که همچنان در برخی از روستاهای زرتشتی نشین مشاهده می شود.
جشن مهرگان قدیم نه یک روز بلکه 5 روز جشن گرفته می شود، از مهر ایزد و مهر ماه تا ورهرام ایزد و مهر ماه، البته به دلیل اینکه بعد از اسلام سالها کبیسه محاسبه نشده این جشن باستانی اکنون در نیمه بهمن ماه برگزار می شود.
در روستای زین آباد، ساکنان روستا در دو یا سه روز پایانی جشن همگی با هم جمع می شوند و به تمام خانه های روستا سر می زنند، خانه هایی که اگر هنوز قابل استفاده باشد، پیش از این خانه تکانی شده است و صاحبخانه ها با آیینه و گلاب، شیرینی و آجیل در استقبال مهمانان هستند، با این تفاوت که این بار همه روستا با همدیگر می آیند و قرار نیست هر کسی جداگانه بیاید.
سینی آجیل که بیشتر انواع تخمه است، به همراه بشقابی لرک، کمی پول نقد برای دهش به آتشکده و ظرفی از لرک، در همه خانه ها مهیا شده است.
مهمانان که همان ساکنان روستا باشند از راه می رسند و خانه پر از شور و شادی می شود.
آیینه و گلاب و پذیرایی با آجیل انجام می پذیرد. در بیشتر خانه ها نیز با توجه به اتفاقات خوشایندی که در سال گذشته برای آن خانواده روی داده است، یک یا چند جعبه شیرینی در انتظار مهمانان است.
بوی خوش نیز در تمام فضای خانه آکنده می شود
همچنان که آوای سرنا از ورود به خانه ای خبر می دهد، به همین ترتیب نیز مراسم در آن خانه آغاز می شود.
مجری مراسم بشقابی که لرک و میوه در آن قرار دارد را به دست می گیرد و تا پایان مراسم بدین ترتیب برنامه را اجرا می کند.
پیش از هر چیز نوبت ساکنان درگذشته آن خانه و خانواده است که از آنها یاد شود.
به همین منظور بر اساس آنچه اهالی روستا به یاد دارند لیستی از درگذشتگان تک تک خانه ها تهیه شده است.
البته در خانه هایی که به تازگی فردی درگذشته حال و هوای دیگری حکم فرما است.
و سپس نوبت به شادی می رسد،
هر کدام از باشندگان به فراخور خود آهنگهایی را می خوانند، آهنگهایی که بیشتر آنها به زبان دری است.
در همین حال یکی از میزبانان، دهشهایی که برای آتشکده روستا در نظر گرفته شده است را به مجری می گوید.
«هی هی» اصطلاحی است که مجری برای آغاز سخنانش استفاده می کند و باشندگان نیز با «هی هی ات خوش» به سخنانش گوش می دهند. «هر دم از این باغ بری می رسد» نیز توسط مجری گفته می شود تا خبر نیک اندیشی را اعلام نماید.
در همین حال نیز از باشندگان با چای یا شربت یا امثال آن پذیرایی به عمل می آید.
و بدین ترتیب در هر خانه ای با توجه به نیک اندیشی های انجام شده که لزوما از طرف اعضای خانواده نیست زمان به طول کشیدن برنامه متفاوت است. در این بین موسیقی و شادی نیز هیچگاه فراموش نمی شود.
همین اتفاق برای خانه هایی که درشان بسته است نیز روی می دهد، البته این بار مهمانان در کنار ورودی خانه جمع می شوند و تنها به یاد درگذشتگان اکتفا می کنند.
با این حال از سوی افرادی که زمانی در آن خانه ساکن بوده اند، بشقابی لرک مهیا می شود.
لرکی که در پایان یک جا جمع می شود تا در مراسم گاهنبارخوانی که در آتشکده برگزار می شود بار دیگر بین باشندگان توزیع شود.
در این زمینه بخوانید:
مهرایزد قدیم در آتشکده به پایان می رسد
یادداشت ها (2)
