رامین شهزادی 24 سال سن دارد و جوان ترین موبدزاده ای است که در سالهای اخیر توانسته است آزمونهای انجمن موبدان را با موفقیت پشت سر بگذارد و امروز، یعنی 24 مهر ماه، آیین نوزودی اش برگزار می شود.

به همین مناسبت به گفتگو با او نشستیم. گفتگویی که شاید مهمترین جنبه اش نمایان شدن دانش خوب موبد رامین شهزادی است.

شما از جوان ترين موبد زاده هايي هستيد كه در سالهاي اخير موبد مي شود درست است؟

درست است من با 24 سال سن جوان ترین موبد کنونی ایران خواهم بود. اما باید بدانیم که در کشورهای دیگر مثل هند موبدزادگان باید پیش از رسیدن به سن 14 سالگی نخستین مراسم نوزوتی را گذرانده و به گفته خود ناور شوند تا با کارآموزی نزد موبدان بزرگ به درجات بالاتر برسند

چند وقت است كه براي نوزودي تقاضا كرده ايد؟

من یک سال و دوماه است که برای انجمن موبدان نامه نوشتم و در آن نامه از درخواست خود برای این آزمون موبدی با آنها مکاتبه کرده ام.

به نظر شما چرا انجمن موبدان كه شايد سالي يك بار مراسم نوزودي برگزار مي كند اين بار در يك ماه دو بار اين مراسم را در نظر گرفته است؟

انجمن موبدان پس از آنکه موبدزاده ای بتواند در آزمونهای مربوطه کامیاب گردد، روز و زمان برپایی را بر عهده نظر خانواده و شخص نوزوت می گذارد و تنها از آنان می خواهد که به آدینه بودن آن تاریخ دقت کنند. من این زمان، 24 مهر، را از دو ماه پیش با سازمان پذیرایی هماهنگ کرده بودم، اما از آنجایی که موبد دکتر اردشیر بهی زمان محدودی در ایران بود و از دیدگاه انجمن موبدان دو هفته زمان بین دو نوزوتی ایرادی نداشت، این دو جشن نزدیک هم قرار گرفت.

براي كسب موافقت انجمن موبدان چه مراحلي را گذرانديد؟

انجمن موبدان پس از آنکه موبد زاده ای درخواست آزمون می دهد، در جواب به نامه او موارد حداقلی را که برای آزمون باید بداند به او می گوید و منابعی را به او معرفی می کند. البته شرایط عمومی چون داشتن بیست سال تمام یا بیشتر و نداشتن مشکل خدمت نظام وظیفه، سلامت کامل جسم و روان، نداشتن اعتیاد و ... مواردی است که باید با گواهی از مراکز مربوطه به انجمن موبدان اعلام شود. پس از انجام این مراحل انجمن از فرد درخواست کننده می خواهد که هر زمانی برای آزمونها آماده است آمادگی خود را به آنها اعلام کند. آزمونهای انجمن موبدان نیز سه دسته کلی است. بخش اوستاخوانی که شامل روخوانی روان خرده اوستا و از برخوانی بعضی اوستاها می شود. بخش دیگر مربوط به برپایی مراسم دینی زرتشتیان در چند قسمت درگذشتگان، آیینهای شادی چون سدره پوشی و گواه گیری و... و دیگر آداب و رسوم است. یکی دیگر از موارد آزمونها مربوط به پرسش و پاسخ دینی می شود که باید یک موبدزاده که می خواهد به درجه موبدی برسد بتواند از عهده پاسخگویی به آنها برآید. سربلند بیرون آمدن از آزمون پرسش و پاسخ پیرامون جهان بینی زرتشتی و مصاحبه های مربوط به ان نیز بخش دیگر آزمونها است. البته در برخی از این موارد پژوهشها و پایان نامه هایی نیز از نوزوت می خواهند که بخشی از نمره او را تشکیل می دهد.

در حال حاضر مي توانيد اوستاي مراسم گوناگون زرتشتي را بخوانيد؟

من از سال دوم دبیرستان به کلاسهای انجمن موبدان تهران که در آن زمان «دوره آموزش هیربدی» نامیده می شد می رفتم و از همان زمان در مراسم دینی به ویژه برپایی مراسم گاهانبارها و مراسم درگذشتگان و ... در کنار موبدان و موبدیاران گرامی می نشستم و از آنها می آموختم و با آنها اوستا را همراهی می کردم و این زمینه ساز آن شد که امروز در برپایی بسیاری از مراسم دینی توانایی کامل داشته باشم.

آيا مهارت در خواندن دين دبيره نيز جز شرايط انجمن موبدان است؟

بله، خواندن یسنا از روی دین دبیره مراسمی است که در روز نوزوتی از سوی نوزوت و موبد بزرگ جمع و همچنین ورس دار (موبد پیشین) اجرا می شود. پس لازم است که هر نوزوت بتواند این روخوانی را به درستی انجام دهد و جز آزمونها است. خود من نیز از سال سوم راهنمایی از طریق کلاسهای کانون دانشجویان با این خط دینی آشنا شدم و چند سال شرکت کننده همایش سراسری اوستاخوانی و گاتاشناسی مانتره بودم و مهارت این کار را به گواهی این عملکردها دارم.

با توجه به اینکه راه و روش و آزمونهای مربوط به موبدی را گذرانده اید، در اين زمينه چه پيشنهادي داريد؟

پیشنهادی که من به عنوان یک نوزوت برای انجمن موبدان دارم، ساده کردن روند کسب دانش لازم این کار و هدفمند کردن این آموزشها است. آزمون هدفمندی برای گزینش موبدزادگان توانا بر کار موبدی از سوی انجمن موبدان انجام می شود اما در زمینه آموزش دانش لازم موبدی کمتر هزینه می شود و کلاسهایی که انجمن برپا می کند بیشتر برای عموم علاقه مندان است و شاید لازم باشد همچون رشته فرهنگ و زبان باستان در دانشگاه ها، واحدهای مشابهی از سوی انجمن موبدان برای کسانی که خواهان این راه هستند برگزار شود.

شما نيز اعتقاد داريد، موبدان بايد موبد زاده باشند؟

پاسخ به این پرسش شما را باید بر عهده انجمن موبدان گذاشت و نظر شخصی من به کار کسی نمی آید.

موبد را تعريف كنيد؟

Maghoo Paiti یا Mago Paiti (مگوپئیتی) در اوستا، مگوپت Magopat در پهلوی که در عربی به مجوس تبدیل شده  است (این واژه امروزه به زرتشتیان گفته می شود)، در فارسی به موبد تبدیل شده است. موبدان علاوه بر خواندن اوستا و اجرای آیینهای گوناگون، وظیفه پاسخگویی به پرسش ها و شناساندن پایه های دین را هم بر دوش دارند. بنا بر کرده 12 بند 19 ویسپرد، عده ای از موبدان که در شهرهای کوچک و بزرگ بودند به دهات دور و نزدیک می رفتند و عده ای هم به کشورهای دور و نزدیک برای رواج دین می رفتند. روحانیون زرتشتی که به طور کلی آتورنان نامیده می شوند، (آتره یا آتور یعنی آتش+ون یا نان یعنی پاسبان و روی هم رفته معنی نگهبان آتش می دهد) در دوره ساسانی به 4 دسته تقسیم می شدند: موبدان، هیربدان، دستوران و اندرزبدان.

موبدان یزشنگر در ایران باستان 8 نفر بودند که در گاه ائیوی سروترم ذکر شده اند. بنا بر روایات داراب هرمزدیار باید 15 خوی نیکو را داشته باشند. پاک منش(دارای اندیشه نیک)، راست گوشن(راستگو)، خردی کنش(انجام کار و کردار از روی خرد)، نرم نسک(اوستا را مرور و حفظ کنند)، یوژداسره تن(تن را پاک نگهدارند)، اویژه هیم(دارای خوی نیک و اخلاق پسندیده) و...

در دینکرد، نیرنگستان و آبان یشت نیز در مورد خوی و ویژگی های داوطلب موبدی نکاتی آمده است ه به سبب طولانی بودن گفتن آنها خارج از حوصله خوانندگان است.

موبد امروزي را با موبد 100 يا 200 سال پيش مقايسه كنيد؟

مورد مشترکی که در در سالهای دراز تغییر نکرده این است که کارآموز موبدی و فرد داوطلب موبدی باید مدت ها زیر نظر موبدان ماهر و یا حداقل یکی از آنها آموزش ببیند. وی باید بکوشد آموزشهای دینی و چگونگی برگزاری آیین ها، خواندن اوستاها و یسنا را به خوبی یاد بگیرد و نیز پاسخ به پرسشهای زرتشتی را درست و کامل بداند تا بتواند آموزش دهنده خوبی نیز باشد.

البته موبدان گذشته پیش از برپایی آیین نوزوتی، آیین برشنوم را انجام می دادند و نکته دیگر اینکه باید کتاب اوستا را به صورت دست نویس می نگاشتند که امروزه انجام نمی شود.

هدف شما از موبد شدن چيست؟

نخستین هدف من از موبدشدن حفظ دین و آیین نیاکانی است و در اصل می خواهم به نوعی این وظیفه خود را در برابر ایستادگی های نیاکان خویش در راه پاسداری از دین و فرهنگ ادا کنم.

موبدی شغلی نیست که کسی از آن به پول و ثروت و مقامی رسیده باشد و اگر هم من گام  در این راه نهاده ام به جنبه ی دیگر آن که همانا شناسایی دین و آیین به همکیشان و گسترش راستی است می اندیشم. می خواهم خود بهتر اندیشه های اشوزرتشت را بشناسم و آنچه آموخته ام را به دیگران بیاموزم تا شاید بتوانم مانترن(بیدارکننده مغزها و اندیشه ها) و شاید هم به نوعی هرچند اندک سوشیانت و سودرسان برای جامعه باشم.

كمي از تفاوتهاي موبد شدن در ايران و هندوستان بگوييد؟

موبدشدن در ایران و هندوستان مراحل متفاوتی دارد. در هندوستان برای موبدزاده ها در سنین پایین و کمتر از 10، 11 سال آیین هایی اجرا می شود (از جمله آیین های تطهیر) و بعد از این به آنها نوناور یا نابر می گویند. سپس وقتی این افراد چند سال را گذراندند. برای آنها مراسم نوزوتی انجام می شود و بعد از این آنها به طور رسمی موبد خوانده می شوند.

آيا موبدي نيز درجاتي دارد؟

موبدی درجه ندارد ولی انواع موبد داریم، یک گروه از موبدان برپاکننده مراسم دینی و آیینی هستند که به نوعی به موبدان اوستاخوان معروفند، دیگر دسته که بیشتر به پژوهش و مطالعه در دین و آیین می پردازند موبدان اوستادان و دانشمند هستند. البته در گذشته دسته های دیگری نیز بوده اند که هر یک بخشی از کارهای دینی و ایینی را عهده دار می شدند. اما نظام درجات این بین حاکم نیست و تجربه و دانش هر کس جایگاه او را در برابر دیگران تعریف می کند.

ايا انجمن جهاني موبدان وجود دارد؟

انجمن موبدان جهانی نداریم، اما انجمن موبدان تهران در ایران، به نوعی مورد قبول دیگر کشورهاست و موبدان دیگر کشورها چون زادگاه پیامبر و خواستگاه دین و فرهنگ خود را ایران می دانند، از قوانین این انجمن پیروی می کنند و شاهدیم که حتی موبدزادگانی که در کشورهای دیگر زندگی می کنند برای نوزوت شدن و پیوستن به جرگه موبدان به ایران می آیند و از انجمن موبدان تهران گواهی موبدی دریافت می کنند.

تا به حال در چند آيين نوزودي شركت كرده ايد؟

من شرکت در 6 آیین نوزوتی را به یاد دارم و اگر در دوران کودکی هم خانواده مرا به مراسم نوزوتی موبد دیگری هم برده باشند، چیزی به یادم نمی آید.

فكر مي كنيد زيباترين لحظه ي نوزودي كدام است؟

آن زمان که نوزوت به همراه ورس دار(موبد پیشین)ف موبد مهربان فیروزگری و دیگر موبدان دست در دست یکدیگر به دور آتش می چرخند و آتش نیایش را زمزمه می کنند.

چند بار كارهايي را كه در نوزودي بايد انجام دهيد تمرين كرده ايد؟

من از نزدیک بارها این کارها را دیده ام و در مورد یسناخوانی روز نوزوتی در دو چهره گاهان باری که گذشت از 3:30 بامداد همراه با موبد مهربان فیروزگری در یشت خانه حاضر شدم و یسنا خوانی را از روی دین دبیره تمرین کردم. چرا که مراسم واژیشت و یسناخوانی نوزوتی با هم شباهتهای زیادی دارد.

يك جشن نوزودي را براي كساني كه تا به حال آن را نديده اند توضيح مي دهيد؟

آیین نوزوتی در واقع جشن فارغ التحصیلی موبدی است که از آزمونهای انجمن موبدان سربلند بیرون آمده است. جشن و ایین نوزوتی بدین گونه است که فرد نوزوت شونده از آغاز بامداد به همراه دیگر موبدان به آدریان می رود و پس از آمادگی های مقدماتی و آماده کردن وسایل مورد نیاز  همانند ورس و غیره در یشت خانه، با هم اوستای کشتی خوانده و کشتی نو می کنندو سپس آفرینگان نوزوتی می خوانند. پس از انجام این کار، موبدان از یشت خانه بیرون آمده و در حالی که دست در دست هم دارند. به سوی حیاط که در وسط آن مجمر آتش بزرگی افروخته شده، حرکت می کنند. آنها به نشانه اندیشه و گفتار و کردار نیک سه بار دور آتش می چرخند و در همین حین آتش نیایش را زمزمه می کنند. نوزوت در تمام طول این زمان ورد را(که فلزی به شکل T است) در دست می چرخاند که این کار نیز مفهومی خاص دارد و آن گسترش بار معنوی این آیین به تمام جهان و همازوری این موبد با تمام نیکان و وهان جهان است. سپس موبدان به سوی آدریان حرکت کرده و نوزوت به همراه موبد فیروزگری و ورسال(موبدی که پیش از موبد کنونی نوزوت شده است) به یشت خانه رفته و تا چندین ساعت به یسناخوانی می پردازند. باشندگانی که در این آیین شرکت کرده اند نیز جهت تماشای برنامه های شاد تدارک دیده شده به سالن خسروی می روند.

در مورد قدمت نقابي كه بر روي پنام فرد نوزود قرار مي گيرد چه مي دانيد؟

تزئیناتی که بر روی پنام نوزوت شونده قرار می گیرد. قدمتی بسیار کهن دارد. این ترئینات شامل طلا با عیار بالا و نیز سکه های نقره است که برخی آن را افراد گوناگون در زمانهای گذشته وقف جای گرفتن بر روی پنام نوزوت کرده اند. ارزش تاریخی این تزئینات بسیار قابل توجه است و این بسیار مهمتر از ارزش مادی آن است.

در برنامه ريزي هاي شما براي آينده تان مهاجرت نيز وجود دارد؟

من ایران را وطن خود می دانم و اگر در آینده مهاجرتی هم داشته باشم برای تحصیل خواهد بود و به ایران باز خواهم گشت.

راز ماندگاري جامعه زرتشتيان در پس هزاره ها چيست؟

جامعه زرتشتی با هزاران سال پیشینه درخشان هنوز هم تازه است و می بینیم  که علاوه بر این تازگی، علاقه مندان فراوانی هم همه روزه به باورها و مفاهیم بسیار عمیق دین زرتشتی پی برده و به دنبال شناخت هر چه بیشتر آن هستند. آنچه مسلم است و به عنوان یکی از مهمترین نقاط قوت این دین و آیین به شمار میط رود تازه و عمیق بودن پیام های والای گاتها است.

علاوه بر این، هماهنگی و همازوری بین مردم و موبدان برای حفظ و ماندگاری دین همواره مفید بوده است، به گونه ای که حتی در دوره هایی از تاریخ که خطرات جدی برای دین وجود داشت. موبدان و دیگر مردم با پشتیبانی یکدیگر و با دادن مال ها و حتی جان ها دین را حفظ و پاسداری کردند.

نکته ی مهم دیگر در این زمینه نقش پدربزرگها و مادربزرگهاست که کتابهای دینی و اوستا و گاتها را در گوشه های مخفی خانه و نهان خانه ها می گذاشتند. تا از گزند روزگار در امان مانده و از دست درازی های مهاجمین دور بماند.

امروز خويشكاري زرتشتيان و وظيفه ي انجمن موبدان را چه مي دانيد؟

زرتشتیان به عنوان اصیل ترین ایرانیان خویشکاری مهمی دارند. انجمن موبدان وظیفه اداره بخش مینوی جامعه را بر عهده دارد که مهمترین کار آن در این راستا پاسداری از دین و فرهنگ، حفظ، گسترش و شناساندن دین است. انجمن موبدان کلاس هایی را بدین منظور برگزار می کند که در افزایش آگاهی دینی بسیار موثر است. همچنین انجمن وظیفه پاسخ دادن به پرسشهای دینی همه افراد را بر عهده دارد. همینطور که می دانیم انجمن وظیفه انجام کار اجرایی ندارد اما در برپایی جشنهای ماهیانه اردیبهشتگان، آذرگان و شهریورگان کمک و یاری رسانی انجام می دهد. دادن فتواهای اجتماعی و پاسخ به پرسشهایی که به فتوا می رسد را هم انجام می دهد. انجمن موبدان در جهت گسترش آگاهی رسانی، گروه هایی را نیز تشکیل داده است که این گروه های یاری رسان در زمینه های گوناگون مانند کتاب، موسیقی، هنر، آیین ها و مراسم و غیره فعالیت می کنند.

سخن آخر:

ارزوی همازوری برای جامعه زرتشتی دارم و اینکه تک تک ما زرتشتیان همواره پشتیبان و همیار یکدیگر باشیم.