اسطوره ها ساختش را به كيخسرو نسبت مي دهند، آن هم بعد از گشايش بهمن دژ. اما در واقعيت، قديمي ترين بناهاي تاريخي يافت شده در آن به دوران اشكاني باز مي گردد. و در زمان ساسانيان بيشترين ارج و منزلت را مي يابد.

سخن از آذرگشسب است، آتشكده ارتشيان و پادشاهان.

ديرزماني است كه تخت سليمان مي نامندش و همين اسم بقايايش را براي ما نگه داشته است وگرنه قرنها پيش فرو ريخته بود. اما قديم ترها نامش آتشكده بود و امروزي ها نيز باز آتشكده اش مي نامند، آذرگشسب، آذربرزين مهر و آذرفرنبغ، سه آتشكده شناخته شده ايران باستان بوده اند، آذرگشسب در آذربايجان قرار دارد، 45 كيلومتري شمال شرقي شهرستان تكاب و همچنان كه گفتيم تخت سليمانش مي نامند.

پيش از آنكه به داستان آتشكده بپردازيم، از درياچه ي كنارش بگوييم، درياچه اي كه برايش افسانه ها ساخته اند، گروهي آن را محل تولد اشوزرتشت مي دانند، برخي آن را جايگاه زاده شدن سوشيانت فرض مي كنند و افسانه هاي زيادي مي گويد كه در كف آن گنج هاي فراواني نهفته است و همين افسانه ها تا به حال چندين نفر را به كشتن داده است. اما آنچه مهم است، آب است،‌ در فرهنگ زرتشتي اگر آب نباشد، آتشكده اي هم نخواهد بود، مگر آتشكده چيست؟ آيا تنها جايگاه نگهدارنده آتش است؟ آتشكده نماد آفرينش است و در فرهنگ ايراني آفرينش حاصل تركيب چهار عنصر است، آب، باد، خاك و آتش. از همين رواست كه هميشه در كنار آتشكده ها آب قرار داشته است، و از همين رواست كه ايرانيان هميشه به چهارآخشيج احترام مي گذاشته اند. اگر بخواهيم بيش از اين از درياچه بگوييم بايد بگوييم در تمام طول سال دماي حدود 21 درجه دارد و به طور ميانگين ثانيه اي 90 ليتر از چشمه هاي كف درياچه آب مي جوشد. عمق بيش از 70 متري اش نيز نكته ي ديگر آن است.

ارتشيان، كشاورزان و موبدان در زمان ساسانيان سه آتشكده بزرگ داشته اند. آذرگشسب براي ارتشيان و پادشاهان بوده اند، حتي مي گويند پادشاهان در زمان پادشاهي با پاي پياده به اين آتشكده مي آمده اند. و همين اختصاص داشتن به پادشاهان باعث شده است تا اهميت زيادي پيدا كند. اما اين آتشكده به غير از حمله اعراب شاهد حمله روميها نيز بوده است و در قرن هفتم ميلادي توسط سپاهيان روم ويران مي شود. حمله ي اعراب نيز مزيد علت مي شود تا آباداني خود را از دست بدهد. تا ورود مغولان به ايران در قرن هفتم هجري و انتخاب اين جايگاه براي پايتخت تابستاني. بعد از مغولها نيز آتشكده و ساختمانهاي اطرافش ماواي عشاير مي شود تا تابستانها در آنجا به استراحت بپردازند و بالاخره در قرن يازدهم به طور كامل متروكه مي شود. تا اينكه آلماني ها پيش از انقلاب براي باستان شناسي به اين مكان مي آيند و جالب است بدانيد كه داربستهايي كه براي تخريب يكي از ايوان ها در آن زمان نصب شده اند همچنان وجود دارند. تا آنكه بعد از جنگ بار ديگر به اين محل توجه مي شود. و در سال 1380 براي ثبت آن در يونسكو برنامه ريزي مي شود، اتفاقي كه در سال 1382 رخ مي دهد تا بعد از 24 سال ايرانيان شاهد ثبت يكي از ميراث هاي خود به عنوان ميراث جهاني باشند و آذرگشسب، به تخت جمشيد، چغازنبيل و ميدان نقش جهان اصفهان بپيوندد.

البته در سالهاي اخير كاوشهاي زيادي در اين محل انجام شده است و حتي محل تهيه سنگ هايي كه آتشكده از آن ساخته شده است كشف شده است، محلي كه قدمتش به دوران پارينه سنگي باز مي گردد.

اما 5 سالي است كه هر ساله گروهي از زرتشتيان در اواخر شهريور ماه به اين آتشكده مي آيند و آيين گاهنيار يا جشن داد و دهش را برگزار مي كنند و در كنار شادي و اوستاخواني، به نيايش در درگاه پروردگار يكتا مي پردازند.















محل نگهداري آتش

در تصوير بالا دقت كنيد، ابر بالاي ستون به شكل سر ستون تخت جمشيد در آمده است و در كل نمايي از ستونهاي تخت جمشيد به نمايش در آمده ست.



نورپردازي آتشكده آذرگشسب در شب




















در اين زمينه بخوانيد
برگزاری آيين گاهنبارخواني در آتشکده آذرگشسب(1)
تصاويري از گاهنبارخواني در آتشكده آذرگشسب(2)