رخش، نام اسب رستم است. اسبی شگفت و نیرومند و هوشمند که تا آخرین لحظۀ عمر رستم به او وفادار ماند و آخرین نفس را کشید، پیش از آنکه شعلۀ جان رستم در چاهی که نابرادرش، شغاد حیلهگر کنده بود، خاموش شود.
نیمه اول هزاره اول پیش از میلاد در تاریخ بشر مرحلهای قاطع به شمار میرود. مرکز «سیاست جهانی» در این عصر، به عوض درههای دارای آب و هوای مطبوع که موجب پیدایش تمدنهای عالی است، مانند درههای نیل که مسکن مصریان بود، با دشتهایی که توسط دجله و فرات آبیاری میشد و مسکن ,سومر- سامیان بود،
منوچهر از خاندان ایرج یکی از پادشاهان پیشدادی است. خاندان وی به ائیریاوَ (Airyāva ) یعنی یاری کننده ی ایرانیان در اوستا یکبار آمده است. منوش چیثرَ Manūščiθraدر اوستا یعنی از نژاد و پشت منوش که یکی از ناموران قدیم بوده است.
نام زَو یا زاب در فروردینیشت اوستا، بند 131 نیز آمده است، او پسر تهماسب است. در بندهش که نوشتهای پهلوی است، نوذر پدر تهماسب و بنابراین زَو نوۀ نوذر است. در این کتاب آمده است که بعد از کشته شدن منوچهر، افراسیاب باران را از ایرانشهر بازداشت. تا این که زاب پسر تهماسب آمد و افراسیاب را شکست داد و باران در ایران باریدن گرفت.
در بخش نخست از این سلسله نوشتهها، فرهنگ عامه، سنت شفاهی و ادبیات شفاهی تعریف و خلاصهای از سابقۀ این پژوهشها در جامعۀ زرتشتی بیان شد. سپس فشردهای از تاریخچۀ این بررسیها در اروپا، آمریکا و ایران ذکر شد. در نهایت در بخش پیشین به تعریف و تعیین حدود میراث مکتوب پرداختم، تا بتوان بر اساس آن حوزۀ میراث نانوشته را شناخت.
از قرن دوازدهم پیش از میلاد آریائیان از شمال به دره سند و از قرن دهم پیش از میلاد از جلگههای آسیای میانه گروهها گروه بر پهنه نجد ایران ظاهر گشتند و نام بعضیشان بر الواح و کتیبههای بینالنهرینی (بویژه آشوری) ثبت شده است. هر گروه از این قوم در بخشی از این نجد رحل اقامت افکندند:
سیامک siyāmak که در اوستا syāmaka آمده است به معنی سیاه موی مند، دارای موی سیاه است. جزء اول آن syāva (سیاه) است و در اوستا، هم نام پسر کیومرث و هم نام کوهی است.
در بخش پیشین خواندیم که در جنگ افراسیاب و نوذر، نوذر و بسیاری از پهلوانان ایرانزمین کشته شدند و به میانجیگری اغریرث برادر افراسیاب، بستگان و خانواده نوذر امان یافتند و در شهر ساری زندانی شدند.
برای پژوهش و مطالعه در زمینۀ میراث نامکتوب زرتشتی، نخست باید میراث مکتوب را تعریف کرد و محدودۀ آن را شناخت و مواردی را که در بر میگیرد دانست، آنگاه آن دسته از باورها، آداب و رسوم، تاریخچه و غیره که در این حوزه قرار نمیگیرد، بخشی از میراث نامکتوب زرتشتی است.
نجد ایران سرزمین مرتفع و عظیمی است که مرز شرقی آن کوه های هندوکش و رود سند و مرز شمالی آن رود آموی، جنوب ریگستان های آسیای میانه و دریای مازندران و رود ارس است. دامنه های غربی زاگرس تا خوزستان و خلیج فارس مرز غربی و سواحل شمال خلیج فارس و دریای عمان مرز جنوبی آن است.
